محمد حسين عقيلى خراسانى شيرازى
933
قرابادين كبير ( مجمع الجوامع وذخائر التراكيب ) ( فارسى )
تا يك ساعت كامل پس بر مو ماليده بالاى آن برك بيد انجير بسته تا دو ساعت كامل نكاه دارند پس بشويند و اكر خشكى در مو ظاهر شود بروغن ياسمين چرب نمايند اما بايد كه در بو دادن مازو احتياط نمايند كه نسوزد و خام هم نماند و نيز در كرفتن روغن از مازو سعى بليغ نمايند هم قبل از حبّ بستن و هم بعد از آن و از پارچهء كرباسى روغن آن را تمام بكيرند خضاب ديكر كه موى را سياه كند صنعت آن مازو را كه در روغن زيت بريان كنند تا آنكه سياه شود و نسوزد و بشكافد چهل درم روسنحتج كثيرا شب يمانى از هريك پنج درم ملح اندرانى دو درهم مجموع را مثل سرمه سحق نمايند و با آب خمير كنند و چهار ساعت بكذارند پس موى را بشويند و خشك كنند و خضاب نمايند و پنج شش ساعت بكذارند و بعد از آن با آب نيم كرم بشويند خضابى كه موى سياه را سفيد و سفيد را سياه كرداند صنعت آن زهرهء پرستوك را در خون او حل كنند و بر موى ريش كه سفيد شده باشد بمالند سياه كند و دندان را نيز سياه كند و اكر بزهرهء كاو بياميزند و بر موى سياه طلا كنند بىهنكام سفيد شود خضاب ديكر صنعت آن مازوى سبز سى مثقال در شش مثقال روغن كنجد بريان كنند در ظرف آهنى بدن قسم كه روغن را باتش ملايم كرم نمايند تا كف براورد پس مازو را در آن انداخته بريان نمايند پس فرود آورده سرد كرده بسايند و با برادهء مس سائيده در كمال نرمى كه براقى مس مطلقا در آن نمانده باشد چهارده مثقال هليلهء سياه زنكى سى مثقال نوشادر زاج از هريك دو درم كوفته و بيخته بابيكه در آن شش مثقال املهء را خيسانيده باشند خمير كرده در روغن مسطور حل نموده بر روى آتش ملايم بكذارند تا منعقد كردد و قابل آن كردد كه حب توان بست پس حبّها بسته در سايهء خشك نمايند و عند الحاجت به قدر كفايت از آن كوفته باب امله در ظرف آهنى تا دستهء آهنى خوب حلّ نمايند تا مانند مسكه شود موافق ضابطه خضاب نمايند و بعد رنك شدن باب امله بشويند و بعد از آن با آب كرم يا سرد و در ابتدا اكر در اول مرتبه از يك نوبت رنك نشود مكرّر عمل نمايند و بعد از آن يك مرتبه كافى خواهد بود [ خضاب منقول از حكماى هند ] ايضا خضاب منقول از حكماى هند و درست جوك و ترجمه باهر تصريح شده كه مجرب است ميكويند در سنّ پيرى موى ميروياند صنعت آن سيصد و پنجاه مثقال سركه انكورى و مثل آن شير كاو را باهم بجوشانند تا قريب بانعقاد رسد پس بكذارند تا سرد شود پوست انار املهء مقشّر هليلهء سياه از هريك سى مثقال كوفته و بيخته اضافه نمايند و در شيشه كرده تا سه ماه در سركين اسب دفن كنند پس موى را باب ليمو شسته خضاب كنند [ خضاب ديگر ايضا منقول از حكماى هند ] خضاب ديكر ايضا منقول از حكماى هند و مدّعىاند كه تا هفت سال اثر آن باقى ميماند و كذب محض است صنعت آن كلاه بادنجان يعنى قمع آن يك عدد ريشهء درخت انار بيخ جزو توبال النّحاس سه جزو هليلهء سياه يك عدد مازو سه عدد نخود سياه هفت عدد داروها را كوفته و بيخته با سه قاشق سركه و روغن كنجد سياه سرشته در ظرف آهنى كرده چهل روز در ته آب دفن كنيد پس براورده استعمال نمايند [ خضاب ديگر منقول از حكماى هند ] خضاب ديكر منقول از حكماى هند كه تا شش ماه ميكويند اثر آن باقى ميماند و نيز كذب محض است صنعت آن نارجيل را سوراخ كرده مغز آن را بيرون آورده هر هفده درهم او را با دو درهم برادهء آهن و يك درم بوره ارمنى نرم كوبيده در ميان نارجيل كنند و سوراخ آن را به همان پاره كه از او برداشته بودند مسدود نموده بكل حكمت كرفته يك ساعت در تنور بكذارند بحدّى كه بسوختن نرسد پس روغنى كه در آن جمع شده باشد استعمال نمايند خضاب ديكر منقول از حاوى كبير و تصريح نموده كه تا شش ماه اثرش باقى ميماند و مجرّب دانسته صنعت آن وسمهء تازه بسيار رنكين را نرم سائيده از حرير بيخته بازاء هر بيست مثقال او دو مثقال ملح اندرانى و يك مثقال زاج سياه داخل كرده با سركه خمير نموده در افتاب بكذارند پس به قدر ربع او خطمى وقت استعمال اضافه نموده با آب سرشته خضاب كنند و ساعتى در حمام مكث كنند و بشويند خضاب ديكر بدستور منقول از حاوى كبير كه عجيبتر دانستهاند صنعت آن برك حنا برك وسمه را جداجدا در آب بخيسانند و در آفتاب بكذارند پس صاف نموده تا سه بار تجديد نمايند تا ابها بسيار رنكين شود پس برادهء آهن را در سركه ريخته در افتاب بكذارند تا بغايت سياه كردد و مازوى سبز را سائيده در آب خيسانيده مكرّر در افتاب بكذارند تا غليظ شود و مرداسنك و آهك را بالمناصفه نرم سائيده و در آفتاب بكذارند بحدّى كه چون پر مرغ سفيد را در آن فرو برند موى او را سياه كند پس بكيرند از آب حنا و وسمه و آب مرداسنك و آب آهك از هريك جزوى و از آب مازو و سركه كه در آن آهن خيسانيده از هريك ربع جزوى مجموع را مخلوط نموده به وزن دراورند بازاى هر رطلى كه نود مثقال باشد را سخت پنج مثقال زاج سياه پنج مثقال ملح اندرانى دو مثقال پوست كردكان تازه دو مثقال نرم سائيده اضافه نمايند و يك ماه در افتاب كذارند و به پشم سفيد الوده امتحان رنك آن كنند آن كاه موى را باب خطمى شسته با پر مرغ يا بمسواك بمالند چه انكشت را سياه مىكند و اكر خواهند بجوشانند تا غليظ كردد و حبّها بسازند و در وقت احتياج با آب حلّ كرده با پر مرغ طلا كنند بر منبت موى نيز خوبست خضاب ديكر ايضا از حاوى كبير كه تا يك ماه اثرش را باقى دانستهاند صنعت آن برك سدر تازه امله خبث الحديد وسمه دانهء خرماى سوخته زاج سياه پوست انار را سخت نوشادر هليلهء سياه از هريك پنج مثقال در يك رطل سركه و مثل آن روغن زيتون بجوشانند تا سركه سوخته روغن بماند و روغن نيز قريب به نصف رسد پس صاف نموده استعمال نمايند و غير صاف نيز مؤثر است خضاب ديكر منقول از حاوى كبير و متفق عليه مجربين است صنعت آن هليلهء سياه خبث الحديد املهء زاج زرد مازوى سبز بالسّويه يك ماه در سركه بخيسانند پس بجوشانند تا غليظ كردد و حبّها ساخته و عند الحاجت باب سائيده استعمال نمايند [ خضاب منقول از محمد بن زكريّا ] خضاب منقول از محمد بن زكريّا تصريح نموده كه در غايت قوت است حتى آنكه هرگاه در حمّام خصيه را در آن كذارند و سركه را در دهان كنند كه دندان را سياه نكند باعث تسويد موى و لحيه ميكردد و تا ده سال اثرش را باقى دانستهاند صنعت آن خون بزغالهء سياه كه كمتر از يك ماه باشد و بر روى كاه ذبح نموده بكذارند تا منعقد كردد و پس از كاه جدا كنند و ده مثقال آن را با پنج مثقال را سخت و پنج مثقال زاج سياه و دو مثقال ملح اندرانى نرم سائيده از حرير بيخته بان خون مخلوط كرده در شيشه كنند و شيشه را تا كلو در سركهء كهنه مدت چهل روز بكذارند اكر زودتر خواهند سه روز در سركين اسب تازه بايد كذاشت پس به كار برند خضاب منقول از ابن هيل بتجربه رسيده است صنعت آن مرداسنك و آهك را با شش وزن آن آب بخيسانند و سه روز در افتاب كذارند و بپشم سفيد امتحان كنند هرگاه كه سياه نكند صاف نموده بار ديكر بدستور مذكور به قدر سدس اضافه نموده تا بامتحان رسد پس صاف نموده دو جزو حنا يك جزو وسمه را با او خمير نموده قدرى قرنفل اضافه نمايند و قرصها ساخته عند الحاجت باب سائيده استعمال نمايند و مجربين اطبّا اجماع نمودهاند كه چون مرطوب قوىبنيه يك درم از زاج سبز بلخى بنوشد موى سفيد ساقط كرديده سياه ميرويد و چون زاج مزبور سمّ است و مضر شش ترطيب شش لازم است خضاب ديكر منقول از ايلاقى و جامع الادويه و كتب معتبرهء ديكر در تقويت و تسويد موى بىعديل است